Drie AI-voorspellingen voor 2026
Een glazen bol hebben we niet maar Aimbtenaar doet toch een poging om de toekomst te voorspellen. Wat brengt 2026 voor AI in de publieke sector? En hoe bereiden we ons daar best op voor?
1. AI als een instrument voor besparingen
Nu de regeringen stevig in het zadel zitten en de meerjarenplannen van lokale besturen en provincies zijn afgeklopt, verschuift de focus naar de uitvoering. Opvallend: AI stond in veel partijprogramma’s. De ene keer als kans, de andere keer als risico dat beheerd moet worden. Nu de politieke motor op volle toeren draait is de tijd van actie aangebroken.
We zien een duidelijke kanteling in het discours: AI wordt niet langer gepresenteerd als een interessant innovatieproject, maar als een instrument voor besparingen. Politici zoals Georges-Louis Bouchez zetten de toon door 'massale' uitrol van AI onder ambtenaren te bepleiten. Deze verschuiving betekent dat de 'AI-spielerei' voorbij is. AI-projecten krijgen meer budget, maar de roep om een duidelijke Return on Investment (ROI) zal in 2026 luider worden. "Wat brengen die AI-licenties ons nu eigenlijk op?" is een vraag die in menig managementkamer zal weerklinken. In onze Aimbtenaar Trainingen boden we hiervoor al de nodige handvatten tijdens onze training 'AI & Management'. En more to come!
2. AI-agents in kernprocessen
Maar hoe realiseer je dan die besparingen of efficiëntiewinsten met AI? De meeste AI-tools leveren vandaag vooral individuele tijdswinst op. Denk daarbij aan sneller schrijven of samenvatten. Interessant, maar niet baanbrekend en bovendien moeilijk meetbaar. De echte sprong voorwaarts zit in AI-agents.
Waar een chatbot enkel vragen beantwoordt, voert een AI-agent proactief taken uit binnen een proces. Voorbeelden zijn het zelfstandig inplannen van afspraken of het automatisch inboeken van facturen vanuit de mailbox. Deze agents leveren meetbare efficiëntiewinst op, maar de ontwikkeling ervan vraagt om nieuwe vaardigheden. Het gaat niet langer alleen om prompting, maar veel meer om procesanalyse, databeheer en technische integraties. Vaardigheden die vandaag misschien nog niet aanwezig zijn in de organisatie maar wel nodig zijn om succesvol AI-agents op te zetten. Deze transitie is daarom minder een technologische uitdaging maar vooral een zaak van om- en bijscholing.
3. AI-governance wordt bittere ernst
Eind 2025 kwam Stad Eindhoven in opspraak omdat er gevoelige persoonsgegevens werden gedeeld op publieke AI-platforms. Een wake-upcall. Want met de opkomst van AI-agents groeit ook het risico op incidenten.
In 2026 wordt AI-governance een topprioriteit. Organisaties moeten antwoorden vinden op volgende vragen: Hoe zorg je voor de naleving van je AI-richtlijnen? Hoe beheren we een AI-agents als de ontwikkelaar de organisatie verlaat? En hoe garanderen we privacy in een geautomatiseerde workflow? Het beheer van AI verschuift van de zijlijn naar de kern van de IT-strategie.
Conclusie: 2026 wordt het jaar van de waarheid voor AI binnen de publieke sector. Onder druk van noodzakelijke besparingen verschuift de focus van persoonlijke productiviteitstools naar de integratie van AI-agents in kernprocessen. Deze professionalisering gaat gepaard met een inhaalslag van AI-governance en veiligheid: de vrijblijvendheid verdwijnt, de risico's, maar ook de kansen, worden tastbaar.